Wersja polska Wersja angielska Wersja niemiecka Wersja rosyjska
Logowanie:

Sudety

Sudety (332) (cz. Sudety = Sudetská subprovincie = Krkonošsko-jesenická subprovincie, niem. Sudeten). Nazwa Sudety pochodzi z II w. n.e.. Po raz pierwszy użył jej grecki geograf i astronom Klaudiusz Ptolemeusz, autor Wstępu do geografii, umieszczając na mapie Germannii Wielkiej i Sarmacji. Zachodnią część tych gór nazwał Sudeti Montes. W czasach późniejszych używana była nazwa Góry Czeskie. Jest to pasmo górskie na pograniczu Niemiec, Czech i Polski. Ciągną się od Doliny Łaby, po Bramę Morawską.

Klimat Sudetów kształtowany jest przez morskie masy powietrza, w samych górach jest typowo górski – chłodny i wilgotny, natomiast na pogórzu – ciepły i wilgotny. Występują tu typowe piętra klimatyczne.

Występuje typowa piętrowość roślinna (regiel dolny i górny, kosodrzewina i hale). Są to przeważnie sztuczne zbiorowiska roślinne. Duże powierzchnie zajmują lasy świerkowe. Częste są torfowiska.

Rzeki Sudetów są małe i należą do dorzeczy Odry, Łaby i Dunaju. Zmienne stany wód w ciągu roku. Nieliczne zbiorniki zaporowe.

 

Geologia

Geolodzy dzielą cały masyw na Sudety Zachodnie i Sudety Wschodnie. Ich granice nie pokrywają się jednak z podziałem geograficznym, lecz przebiega na obszarze Czech, na wschód od ziemi kłodzkiej. Różnorodne skały różnego wieku, od prekambru do kenozoiku, budują niewielkie jednostki tektoniczne, tworzące tzw. mozaikową budowę geologiczną. Typowe góry zrębowe. Obszar Przedgórza Sudeckiego należy do bloku przedsudeckiego.

Sudety zostały wypiętrzone podczas orogenezy kaledońskiej oraz orogenezy hercyńskiej. Wtedy też nastąpiły intruzje skał magmowych. Następnie, przez około 200 mln lat, Sudety były niszczone przez czynniki zewnętrzne. W wyniku ich działania Sudety zostały niemal całkowicie zrównane i pokryte dość grubą warstwą osadów, głównie piaskowców i wapieni. Gdyby nie kolejna orogeneza – alpejska – Sudetów by nie było. Sztywne i grube warstwy skorupy ziemskiej nie zostały jednak sfałdowane, lecz potrzaskane na kilkanaście części, z których każda została wyniesiona na inną wysokość. Tak powstały góry zrębowe. Występują tu skały magmowe - głębinowe i wulkaniczne, osadowe oraz metamorficzne.

Liczne surowce mineralne: węgiel kamienny, antracyt i węgiel brunatny, surowce skalne, baryt, fluoryt, rudy metali, uran, kamienie półszlachetne itp.

Gleby

W Sudetach przeważnie gleby górskie, brunatne i bielice. Na Przedgórzu – czarnoziemy, brunatne i płowe. W Sudetach występują głównie gleby brunatnoziemne (brunatne właściwe i wyługowane oraz w mniejszych ilościach płowe), w dość znacznym stopniu wzdłuż granicy polsko-czeskiej występują gleby inicjalne i słabo wykształcone (skaliste i kwarcowo-krzemieniowe) oraz gleby napływowe, czyli mady rzeczne wzdłuż: Nysy Łużyckiej, Nysy Kłodzkiej, Odry, Kwisy, Kaczawy oraz Bobru. Na znacznym obszarze Sudetów występują również lessy i twory lessopodobne.

Rzeźba terenu

Uwarunkowana zróżnicowaną budową i długą przeszłością geologiczną oraz zmiennymi warunkami klimatycznymi w czasie geologicznym. Występują różne typy krajobrazów i form terenu (rozległe masywy górskie, kopulaste wzniesienia i stożki, strome ściany skalne, urwiska, skałki, rozległe kotliny śródgórskie). Większość pasm sudeckich ma rozciągłość północny zachód - południowy wschód. Doliny rzeczne o zmiennym przebiegu, miejscami szerokie, o płaskim dnie, w innych miejscach wąskie, przełomowe.

Przedgórze Sudeckie oddzielone od Sudetów i Pogórza Zachodniosudeckiego wyraźną krawędzią sudecką - sudecki uskok brzeżny. Jest to łagodny teren zajęty pod uprawy rolne i z rzadka porośnięty drzewami i krzewami.

Przemysł

Silnie rozwinięty i zróżnicowany. Dominuje przemysł wydobywczy węgla brunatnego oraz surowców skalnych, energetyka, przemysł przetwórczy, hutniczy, szklarski, włókienniczy, odzieżowy oraz środków transportu i chemiczny.

 

Turystyka

Silnie rozwinięta ze względu na korzystne walory przyrodnicze i kulturowe oraz dobrze rozwiniętą bazę turystyczną. Główne regiony: ziemia jeleniogórska i ziemia kłodzka.

Najwyższym szczytem Sudetów jest Śnieżka – 1602 m n.p.m.

 

Podział Sudetów (łącznie z Przedgórzem)

 

  • Przedgórze Sudeckie
    • Wzgórza Strzegomskie (332.11)
    • Równina Świdnicka(332.12)
    • Masyw Ślęży (332.13)
    • Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie (332.14)
    • Obniżenie Podsudeckie (332.15)
    • Obniżenie Otmuchowskie (332.16)
    • Przedgórze Paczkowskie (332.17)
  • Pogórze Zachodniosudeckie
    • Pogórze Zachodniołużyckie (niem. Westlausitzer Vorberge, w Niemczech)
    • Płaskowyż Budziszyński (niem. Lausitzer Gefilde, w Niemczech)
    • Pogórze Wschodniołużyckie (niem. Ostlausitzer Vorberge, w Niemczech)
    • Góry Łużyckie (niem. Lausitzer Bergland, w Niemczech)
    • Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie (332.25)
    • Pogórze Izerskie (cz. Frýdlantská pahorkatina) (332.26)
    • Pogórze Kaczawskie (332.27)
    • Pogórze Wałbrzyskie (332.28)
  • Sudety Zachodnie (cz. Krkonošská oblast, Západní Sudety, Západosudetská oblast, )
    • Góry Żytawskie (niem. Zittauer Gebirge, cz. Lužické hory, na pograniczu czesko-niemieckim)
    • Grzbiet Jesztiedzki (cz. Ještědsko-kozákovský hřbet, w Czechach)
    • Kotlina Liberecka (cz. Liberecká kotlina, Žitavská pánev, w Czechach)
    • Góry Izerskie (cz. Jizerské hory) (332.34)
    • Góry Kaczawskie (332.35)
    • Kotlina Jeleniogórska (332.36)
    • Karkonosze (cz. Krkonoše) 332.37)
    • Rudawy Janowickie (332.38)
    • Podgórze Karkonoskie (cz. Krkonošské podhůří) (332.39)
  • Sudety Środkowe (cz. Orlická oblast, Střední Sudety, Středosudetská oblast)
    • Brama Lubawska (332.41)
    • Góry Wałbrzyskie (332.42)
    • Góry Kamienne (cz. Vraní hory, Javoří hory) (332.43)
    • Góry Sowie (332.44)
    • Góry Bardzkie (332.45)
    • Obniżenie Nowej Rudy (332.46)
    • Obniżenie Ścinawki (332.47)
    • Góry Stołowe (cz. Broumovská vrchovina) (332.48)
    • Pogórze Orlickie (cz. Podorlická pahorkatina) (332.51)
    • Góry Orlickie (cz. Orlické hory) (332.52)
    • Góry Bystrzyckie (332.53)
    • Kotlina Kłodzka (332.54) (cz. Kladská kotlina)
  • Sudety Wschodnie (cz. Jesenická oblast, Východní Sudety, Východosudetská oblast)
    • Góry Złote (332.61) (cz. Rychlebské hory)
    • Masyw Śnieżnika (332.62) (cz. Králický Sněžník)
    • Góry Opawskie (332.63) (cz. Zlatohorská vrchovina)
    • Wysoki Jesionik (cz. Hrubý Jesenik, w Czechach)
    • Niski Jesionik (cz. Nízký Jesenik, w Czechach; jego częścią są Góry Oderskie/Odrzańskie, traktowane czasami jako odrębny mezoregion).

 

 

 

 

Widok na Śnieżkę

źródło: Wikipedia
 
 
Widok ze schroniska Zygmuntówka
źródło: Wikipedia
 
 
Park Narodowy na terenie Sudetów
źródło: Wikipedia

Tekst udostępniany na licencji GNU Free Documentation License.

Żródło: Wikipedia , Autorzy tekstu

 

   
   
   
   

Komentarze

dolnoślązak  data wpisu:  2007-11-26 19:54:13
Sudedty są piękne zostało tu jeszcze sporo zabytków
Pałace Dolnego Śląska nie miały szczęścia za komuny i teraz też nie mają. Te ziemie prawie ominęły zniszczenia wojenne (południowa część regionu) zostały zniszczone przez ludność napływową za przyzwoleniem władz. Teraz znajdują nabywców, którzy po kupnie nic nie robią, a inne zamki czy pałace zaraz po kupnie zaczynają się palić. Gdyby te dobra zostały otoczone opieką od 1945 r. Dolny Śląsk byłby znany w całej Europie, chociaż i tak jest piękny.
ja  data wpisu:  2007-08-10 16:26:36
sudety sa piękne

Dodaj komentarz


Treść:
Podpis:
Kod weryfikacyjny: CAPTCHA

Przepisz powyższy kod:

Przewodnik turystyczny - REGIONY

Przewodnik turystyczny - MIASTA i MIEJSCOWOŚCI

Prezentowane na łamach serwisu kwatery i proponowane w nich noclegi nie są ofertą w rozumieniu przepisów prawa. E-wyjazd.pl nie ponosi odpowiedzialności za szczegóły oferty deklarowane przez poszczególne obiekty.
Lista miejscowości Lista typów Tworzenie stron internetowych