Wersja polska Wersja angielska Wersja niemiecka Wersja rosyjska
Logowanie:

Sanok

Sanok ( Śanok, łac. Sanocum,, jidysz Sonik, niem. Saanig) – miasto i gmina w województwie podkarpackim, siedziba powiatu sanockiego. Położone w dolinie Sanu, u podnóża Gór Słonnych.

 

Historia

 

Sanok został założony około X/XI wieku. Już w połowie XII wieku był to gród obronny i ważny ośrodek administracyjny. Najstarsza pisemna wzmianka o Sanoku pochodzi z czasów, gdy ziemia ta należała do książąt ruskich. Zapis w kronikach ruskich – Latopisie Hipackim z XII wieku, mówiący, że król węgierski Gejza II "przeszedł góry i wziął gród Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele zajął." W roku 1202 dochodzi w Sanoku do spotkania króla węgierskiego Emeryka z księżniczką ruską (tamże s. 480).

 

W roku 1339 książę ruski Jerzy Trojdanowicz (syn księcia mazowieckiego Trojdena I, z rodu Piastów) nadał Sanokowi przywilej lokacyjny [1] na prawie magdeburskim. Po przyłączeniu Rusi Halickiej do Polski , król Kazimierz III Wielki potwierdził prawa miejskie Sanoka w roku 1366. W tym okresie powstał w mieście gotycki zamek, obecnie całkowicie przebudowany. Na zamku do poł. XVI wieku mieścił się również Sąd Wyższy Prawa Niemieckiego dla całej ziemi sanockiej.

 

Na sanockim zamku, po śmierci Władysława Jagiełły, wiele lat zamieszkiwała jego czwarta żona, królowa Zofia Holszańska, zwana Sońką. 2 maja 1417 w Sanoku odbył się ślub Jagiełły z jego trzecią żoną Elżbietą Granowską.

 

O zasługach królowej Bony dla miasta świadczy włączenie herbu Sforzów (wąż połykający Saracena) do herbu miasta. Okres od połowy XIV do połowy XVI wieku uchodzi za najpomyślniejszy w dziejach miasta. We wrześniu 1672 r., na skutek najazdu Tatarów na teren Bieszczad, zniszczeniu uległ również Sanok – ocalało w nim 6 domów. Od końca XVI wieku rozpoczął się powolny upadek Sanoka. Wpłynęły na to liczne pożary, z których największy zniszczył miasto niemal doszczętnie – ocalał tylko kościół franciszkanów, 5 domów i górne przedmieście.

 

W roku 1772 Sanok oraz ziemia sanocka weszły w skład

 

Królestwa Galicji i Lodomerii. Do roku 1772 miasto należało administracyjnie do ziemi sanockiej województwa ruskiego. Od roku 1772 należało do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego. Po reformie administracyjnej w roku 1864 było siedzibą starostwa i powiatu sądowego w kraju Galicja. W roku 1883 miasto liczyło 5181 mieszkańców. W roku 1898 miasto liczyło już 5559 osób (w tym wyznania rzymskokatolickiego było 2148 osób, a mojżeszowego 2536 osób), ogółem było 360 domów. W roku 1900 w powiecie sanockim mieszkało 85 698 osób, starostwo dzieliło się na 130 gmin politycznych oraz 120 gmin katastralnych. W roku 1853 miasto odwiedził cesarz Franciszek Józef I, a w roku 1915 następca tronu i przyszły cesarz austriacki Karol I.

 

Od 26 października 1939, dystrykt krakowski, powiat sanocki (Landkreis), któremu podlegały komisariaty wiejskie w Sanoku, Brzozowie i Baligrodzie, starostą był dr. Albert Schaar (Landrat-Reg. Rat).

 

Całkowita pow. powiatu wynosiła 2585,6 km² i liczyła 245 704 mieszkańców. Powiat był najbarddziej wysuniętym na południowy wschód obszarem GG. 15 listopada 1941 do powiatu sanockiego włączono 9 gmin położonych na wschód od Sanu m.in. Lesko i Ustrzyki Dolne, natomiast wyłączono gminę Rymanów, Jaśliska oraz komisariat brzozowski razem z gminami, które przyłaczono do nowo powstałego powiatu krośnieńskiego. Powiat sanocki graniczył z dwoma państwami Słowacją oraz Węgrami. Do 1944 należał do krakowskiego później tarnowskiego okręgu wojskowego z nadkomendanturą polową nr 226 (Oberfeldkommandantur 226), Komendantura polowa w Sanoku oraz siedziba oddziałów Einsatzgroupp I (Einsatzkommandos I) oraz siedziba oddziału operacyjnego gestapo pod dowództwem dr. Ludwika Hahna. Przez Sanok na rzece San ustalona została granica międzypaństwowa niemiecko-sowiecka. Prawobrzeżna strona Sanoka oraz część powiatu sanockiego dostały się w okresie 1939-1941 pod okupację sowiecką. Mieszkańcy tej części powiatu oraz Sanoka zostali następnie deportowani do białoruskiej i ukraińskiej części ZSRR. W październiku 1939 władze niemieckie wysiedliły do ZSRR również mieszkających w Sanoku Żydów. W okresie II wojny światowej w Sanoku mieściła się Komenda Obwodu AK, podzielona na 10 placówek. Komendantem Obwodu został kpt. Adam Winogradzki. Siedzibą komendy był zamek Baronów Gubrynowiczów w Porażu. Powołano również Kierownictwo Dywersji (Kedyw).

 

Lata powojenne to równocześnie okres odbudowy ze zniszczeń, a następnie rozbudowy zakładów przemysłowych w ramach budowy gospodarki socjalicznej. Sanoccy potentaci: Sanocka Fabryka Autobusów "Autosan" i Zakłady Przemysłu Gumowego "Stomil" zatrudniający tysiące pracowników wpłynęli w ostatnich dziesięcioleciach na znaczny rozwój miasta. Wokół starej części Sanoka powstały nowe osiedla mieszkaniowe, liczba mieszkańców wzrosła do ponad 22 tys. na początku lat 70. XX w.

 

W pamiętnym sierpniu 1980 r. Sanok nie pozostał na uboczu wydarzeń-29 września powstał w SFA Komitet Założycielski Niezależnych Związków Zawodowych, a 18 października Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ "Solidarność ". Rozpoczęta wtedy działalność niepodległościowa, choć przytłumiona stanem wojennym przetrwała do przełomowych wyborów w 1989 r. W 1990 r. mieszkańcy miasta po raz pierwszy po drugiej wojnie światowej wybrali demokratycznie Radę Miejską.

 

Obecnie Sanok liczy 40 tysięcy mieszkańców. Jego teraźniejszość jest wynikiem działalności wielu ludzi, którzy poprzez swoją działalność, pracę, twórczość wpłynęli na rozwój miasta. Nie sposób wymienić wszystkich. Oprócz podanych wcześniej kilku postaci należy wspomnieć również o takich artystach jak: Jan Gniewosz (poł. XIX w.), Józef Sitarz, Leona Getz i Władysław Lisowski (okres międzywojenny) oraz Roman Tarkowski, Anna i Tadeusz Turkowscy, Marian Kruczek, Zdzisław Beksiński, Władysław Szulc, Barbara Bandurka, Halina Halszka Więcek, Jerzy Wojtowicz, Anna Pilszak, a także licznych intelektualistach, reprezentujących różne dziedziny nauki: Julianie Krzyżanowskim, braciach Vetulanich, rodzinie Zaleskich czy Adamie Fastnachcie, najwybitniejszym historyku Ziemi Sanockiej.

 

Zabytki i atrakcje turystyczne

 

Będąc w Sanoku warto zwiedzić:

 

  • zamek z XIV wieku wraz z największą w Europie kolekcją ponad 700 ikon z XVI-XX wieku
  • Muzeum Historyczne w Sanoku
    • w Muzeum Historycznym znajdują się enkolpiony znalezione podczas prac wykopaliskowych w grodzisku w miejscowości Trepcza (4 km od Sanoka)
  • Muzeum Budownictwa Ludowego (skansen)
  • zespół klasztorny i kościół franciszkanów z XVII wieku (przebudowany po pożarze w XIX wieku)
  • Kościół pw. Przemienienia Pańskiego z XIX wieku z płytą nagrobną starosty sanockiego Sebastiana Lubomirskiego z 1558 roku
  • cerkiew z dzwonnicą z XVIII wieku (obraz malowany na desce " Matka Boska z Dzieciątkiem" z XVIII w.)
  • eklektyczny ratusz
  • pomnik wojaka Szwejka (na ławeczce)
  • pomnik Grzegorza z Sanoka
  • kolekcja twórczości Zdzisława Beksińskiego
  • zabytkowe kamieniczki mieszczańskie (z XIX w.)
  • dom mansjonarski (obecnie MDK)-z XVII w. fundacji kanonika przemyskiego Franciszka Goźlińskiego
  • Secesyjną willę rodziny Zaleskich – XIX w.
  • park miejski im. Adama Mickiewicza założony w 1896 roku. Usytuowany na Górze Parkowej, wyrastającej ponad miasto na wysokość 364 m n.p.m. Na szczycie Góry Parkowej w 1898 r. młodzież Sanoka usypała kopiec i umieściła na nim kamień na pamiątkę setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza. Obecnie w parku budowana jest platworma widokowa.

 

Muzeum Historyczne

 

Muzeum Historyczne w Sanoku istnieje od 1934 roku. Jego siedzibą jest zamek królewski w Sanoku, oraz zajazd przy ul. Zamkowej z końca XVIII wieku. W swoich zbiorach ma jedną z najbogatszych kolekcji ikon w Polsce, o największej wartości artystycznej i historycznej. Posiada bogate zbiory sztuki współczesnej, głównie dzieła artystów polskich tworzących na emigracji, we Francji, przekazane muzeum w formie darów i zakupów. Są wśród nich dzieła Jana Wacława Zawadowskiego, Wacława Żaboklickiego, Ludwika Lille, Józefa Pankiewicza, Hanny Rudzkiej-Cybisowej i Jana Cybisa, Olgi Boznańskiej i Tadeusza Makowskiego, Jana Ekierta. Kilkadziesiąt obrazów Józefa Jaremy i Marii Sperling szczególnie wzbogaciły kolekcję malarstwa współczesnego. Znaczną część kolekcji sztuki współczesnej zajmują prace artystów związanych z Sanokiem. Najwybitniejsi wśród nich to Leon Getz i Marian Kruczek. Największą i najcenniejszą jej część stanowią obrazy Zdzisława Beksińskiego.

 

Muzeum Budownictwa Ludowego

 

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, jeden z największych w Polsce skansenów zasługuje na szczególną uwagę. Założone zostało w 1958. Obejmuje swym zasięgiem tereny Beskidu Niskiego, Bieszczadów i Podkarpacia, czyli obszary zamieszkane przez ludność zróżnicowaną pod względem narodowościowym i wyznaniowym. W zakresie zainteresowań Muzeum w Sanoku znajduje się kultura ludowa, budownictwo mieszkalne, gospodarcze, przemysłowe i sakralne czterech grup etnograficznych: Łemków, Bojków, Pogórzan Wschodnich i Zachodnich oraz Dolinian. Obiekty przenoszone do skansenu prezentują formy typowe dla wymienionych grup etnograficznych. Wyjątkową atrakcję skansenu stanowi ekspozycja malarstwa cerkiewnego (XVI-XIX w.), obecnie jedna z najlepszych i największych w kraju. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest drewniany kościół przywieziony z Bączala Dolnego.

 

Obiekty sportowe

 

  • zespół basenów kąpielowych (krytych i na wolnym powietrzu)
  • kilka boisk piłkarskich
  • korty tenisowe
  • lodowisko i tor jazdy szybkiej
  • Hala widowiskowo-sportowa "ARENA SANOK"

 

W pobliskich miejscowościach (Karlików, Wujskie, Weremień, Rymanów) istnieje też wiele wyciągów narciarskich.

 

 

 

 

Herb Sanoka

 

Stary kościół z Bączala Dolnego- skansen

źródło: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Sanok
 

Ławeczka Szwejka

źródło: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Sanok
 

Skansen-pompa naftowa

źródło: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Sanok

 

Tekst udostępniany na licencji GNU Free Documentation License.

Żródło: Wikipedia , Autorzy tekstu

 

   
   
   
   

Sanok - przykładowe kwatery i noclegi

Komentarze

Do tego artykułu nie napisano jeszcze komentarzy.

Dodaj komentarz


Treść:
Podpis:
Kod weryfikacyjny: CAPTCHA

Przepisz powyższy kod:

Przewodnik turystyczny - REGIONY

Przewodnik turystyczny - MIASTA i MIEJSCOWOŚCI

Prezentowane na łamach serwisu kwatery i proponowane w nich noclegi nie są ofertą w rozumieniu przepisów prawa. E-wyjazd.pl nie ponosi odpowiedzialności za szczegóły oferty deklarowane przez poszczególne obiekty.
Lista miejscowości Lista typów Tworzenie stron internetowych