Wersja polska Wersja angielska Wersja niemiecka Wersja rosyjska
Logowanie:

Puławy

Puławy to miasto powiatowe w województwie lubelskim, z kilkuwiekową historią, położone nad Wisłą. Niegdyś ośrodek życia kulturalnego, obecnie ośrodek przemysłowy, naukowy i turystyczny. Powierzchnię 50,61 km² zamieszkuje 51 515 mieszkańców.

 

Położenie geograficzne

 

Puławy leżą w zachodniej części województwa lubelskiego, na granicy oddzielającej Wyżynę Lubelską od Mazowsza, nad prawym brzegiem Wisły, tuż poniżej najdalej wysuniętego na wschód jej zakola, w sąsiedztwie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Przez Puławy przebiega droga Lublin–Radom (przyszła droga ekspresowa S12), przechodząc przez Most im. Ignacego Mościckiego. W granicach miasta wpadają do Wisły Kurówka oraz Łacha Wiślana. Miasto często bywa wiązane z pobliskimi Kazimierzem Dolnym i Nałęczowem, wspólnie określanymi mianem trójkąta turystycznego.

 

Historia miasta

 

Pierwsza osada w miejscu zajmowanym obecnie przez Puławy została założona na początku XVI w. i obsługiwała przeprawę przez Wisłę. Nazwa miejscowości ma źródło w słowie pławy — przeprawianie się przez wodę lub pulwy — łęgi nadwiślańskie.

 

Od II połowy XVII w. Puławy znajdowały się w posiadaniu Lubomirskich. Marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski w latach 1676–1679 wybudował tutaj swoją letnią rezydencję. Jego córka Elżbieta w 1687 r. wniosła Puławy jako wiano do małżeństwa z Adamem Mikołajem Sieniawskim, późniejszym hetmanem wielkim koronnym. Jego sympatia dla Augusta II Mocnego sprowadziła na Puławy w 1706 r. zniszczenia podczas tzw. "drugiego potopu szwedzkiego".

 

W 1731 r. córka Sieniawskiego Zofia wyszła za mąż za wojewodę ruskiego Aleksandra Augusta Czartoryskiego. Od tego momentu Puławy na 100 lat stały się własnością familii, jak określano wtedy rodzinę Czartoryskich. W tym czasie miejscowość przeżyła swój złoty wiek. W 1761 r. syn Augusta, Adam Kazimierz, poślubił Izabelę Fleming, jedyną dziedziczkę majątku po podskarbim wielkim litewskim Jerzym Flemingu. W 1784 r., po śmierci Augusta, Adam i Izabela przenieśli się do Puław. W ciągu następnych lat powstało tutaj konkurujące ze stolicą centrum życia kulturalnego i politycznego. Miejscowość zyskała przydomek Polskie Ateny. Na dworze puławskim przebywali niemal wszyscy znani przedstawiciele epoki: Grzegorz Piramowicz, Franciszek Dionizy Kniaźnin, Julian Ursyn Niemcewicz, Adam Naruszewicz, Jan Paweł Woronicz, Franciszek Karpiński, Franciszek Zabłocki, Piotr Norblin, Marcello Bacciarelli, Kazimierz Wojnakowski. Okres rozbiorów przyniósł dla Puław kolejne zniszczenia. W odwecie za wsparcie udzielone Kościuszce przez Czartoryskich w 1794 r. wojska rosyjskie zniszczyły puławską rezydencję i splądrowały okoliczne wsie.

 

Odbudowę rozpoczęła w 1796 r. księżna Izabela. Wykorzystała przy tym talent architekta Chrystiana Piotra Aignera, przebudowując nie tylko rezydencję, ale też wznosząc szereg budowli ogrodowych w przylegającym do pałacu parku. W jednej z tych budowli, w Świątyni Sybilli, w 1801 r. księżna założyła pierwsze w Polsce muzeum, gromadzące pamiątki narodowe.

 

Koniec złotego wieku Puław przyniosło Powstanie listopadowe. Po jego upadku Czartoryscy zostali zmuszeni do emigracji a majątek uległ konfiskacie. Puławy stały się spokojną, prowincjonalną miejscowością. W roku 1842 przyjęły nazwę Nowa Aleksandria. Zapoczątkowany został rozwój placówek naukowo-oświatowych. Kolejno tworzono: w 1844 r. Instytut Wychowania Panien; w 1862 r. Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny, zamknięty po upadku Powstania styczniowego; w 1869 r. Instytut Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa.

 

W 1906 r. Puławy otrzymały prawa miejskie. W następnym roku do miasta włączono pobliskie wsie: Mokradki oraz Puławską Wieś. W roku 1915 miasto opuściły wojska rosyjskie, potem austriackie. W czasie I wojny światowej Puławy doznały znacznych zniszczeń. W okresie międzywojennym zaczął rozwijać się przemysł, oprócz tego w miejsce dawnego instytutu rolniczego utworzono Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego. Powierzchnię miasta powiększono w 1934, przyłączając do niego Włostowice, Rudę Las, Rudę Czachowską oraz Wólkę Profecką. Rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej, w której zginęła trzecia część mieszkańców.

 

Powojenną historię zdominowała decyzja o budowie Zakładów Azotowych, podjęta przez polskie władze w 1960 r. Po tej dacie nastąpił znaczny wzrost liczby ludności, zmienił się także charakter miejscowości. Z małego miasteczka Puławy stały się miastem przemysłowym.

 

Zabytki

 

Burzliwe dzieje Puław pozostawiły po sobie liczne zabytki. W zasadzie wszystkie znajdują się w kompleksie pałacowo-parkowym, leżącym w pobliżu skarpy wiślanej.

 

Park

 

Najbardziej okazały jest Pałac Czartoryskich, wzniesiony pierwotnie przez Lubomirskich według barokowego projektu Tylmana z Gameren w latach 1676–1679. Do dzisiaj z tamtej budowli pozostało przyziemie od strony Łachy Wiślanej i sień na parterze za wejściem głównym. Spalony w 1706 r. przez Szwedów, pałac odbudowali w latach 1722–36 Sieniawscy i Czartoryscy, według rokokowego projektu Jana Zygmunta Deybla. Ostatecznie w latach 1785–1810 pałac został przebudowany w stylu klasycystycznym przez Czartoryskich według projektu Chrystiana Piotra Aignera. Wnętrza centralnej - zabytkowej części pałacu w 2005 roku zostały udostępnione dla zwiedzających. Pałac Czartoryskich jest siedzibą Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego. Pałac otacza park krajobrazowy. Pierwotnie został założony przez Lubomirskich i od tamtego czasu podążał za zmianami stylu puławskiej rezydencji. W latach 1731–36 przybrał styl francuski. W latach 1798-1806 księżna Izabella zmieniła go w ogród romantyczny w stylu angielskim, umieszczając w nim szereg budowli ogrodowych i rzeźb. W tym stanie park przetrwał do dzisiaj.

 

Najciekawsza budowla znajdująca się w parku to Świątynia Sybilli, wybudowana w latach 1798–1801 według projektu Aignera na wzór antycznej świątyni Westy w Tivoli pod Rzymem. Ma kształt rotundy otoczonej korynckimi kolumnami. Wieńczy ją kopuła z okrągłym świetlikiem na szczycie, zdobiona od wewnątrz kasetonami. Dwa kamienne lwy przed głównym wejściem to prezent od cara Rosji Aleksandra I z okazji jego pobytu w Puławach w 1805 r. W roku 1801 Izabella Czartoryska założyła tutaj pierwsze w Polsce muzeum, mające pobudzać patriotyzm w okupowanej Polsce. Muzeum gromadziło pamiątki rodzinne Sieniawskich, Lubomirskich i Czartoryskich. W 1830 r., jeszcze przed powstaniem listopadowym, zbiory zostały ewakuowane do Paryża. Potem wróciły do Krakowa, stając się zalążkiem Muzeum Książąt Czartoryskich. W Świątyni Sybilli muzeum zostało reaktywowane dopiero w 1938 r. i jest dostępne do dziś.

 

Niedaleko Świątyni Sybilli znajduje się Domek Gotycki, wybudowany w latach 1800–09 również według projektu Aignera, otwarty z okazji pobytu w Puławach Józefa Poniatowskiego. W ściany zewnętrzne wkomponowano fragmenty zamków, pałaców i kościołów. Domek Gotycki służył jako galeria sztuki. Mieścił cenne zbiory, m.in. Dama z łasiczką Leonarda da Vinci, Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta i Portret młodzieńca Rafaela. Dzieła te znajdują się obecnie w Krakowie. Domek Gotycki zaś stał się siedzibą Muzeum Regionalnego PTTK. Obok domku Gotyckiego stoi kopia rzeźby Tankred i Klorynda.

 

Listę zabytków w parku uzupełniają:

 

  • kościół Wniebowzięcia NMP, wzniesiony w latach 1800–03 na wzór rzymskiego Panteonu, od 1919 r. pełni rolę świątyni parafialnej,
  • Pałac Marynki, zbudowany w latach 1790–94 dla Marii Wirtemberskiej, córki Izabelli i Adama Kazimierza Czartoryskich, obecnie zajmowany przez Oddział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa,
  • Brama Rzymska wybudowana 1829 r. jako trwała ruina, wzorowana na Łuku Tytusa w Rzymie,
  • Domek Grecki, zbudowany w latach 1778–91, niegdyś oranżeria, obecnie biblioteka miejska,
  • Domek Żółty z początku XIX wieku, zwany również Aleksandryjskim, gdyż zamieszkiwał w nim car Aleksander II podczas pobytu w Puławach,
  • Altana Chińska z połowy XVIII wieku,
  • marmurowy Sarkofag wykonany w Rzymie, przysłany do Puław w 1799 r. przez Adama Jerzego Czartoryskiego,
  • rzeźba przedstawiająca Tankreda i Kloryndę, głównych bohaterów XVI-wiecznego poematu Torquato Tasso "Jerozolima wyzwolona", wykonana ok. 1790 na zlecenie Stanisława Augusta Poniatowskiego przez Francesco Lazzariniego.

 

Miasto

 

  • Budynek dawnego magistratu miejskiego
  • Budynek starostwa powiatowego
  • Dawna cerkiew p.w. Świętej Trójcy (obenie kościół p.w. Matki Bożej Różańcowej)
  • Karczma "Pod Pielgrzymem"
  • Kościół katolicki p.w. św. Józefa

 

Kultura

 

 

Muzea

 

  • Muzeum Oświatowe
  • Muzeum Regionalne PTTK im. Izabeli ks. Czartoryskiej

 

Kino

 

  • Kino "Sybilla"

 

Imprezy sportowe

 

  • Grand Prix Puław w tenisie stołowym (od stycznia do grudnia),
  • Grand Prix Puław w kolarstwie górskim MTB – Rowerem po zdrowie (od kwietnia do października)
  • Ogólnopolskie Biegi Uliczno-Przełajowe „O Błękitną Wstęgę Wisły”(maj)
  • Kryterium kolarskie o Puchar Prezydenta Puław (maj)
  • Ogólnopolski Turniej Tenisa Stołowego Amatorów (maj)
  • Mistrzostwa Województwa Lubelskiego Amatorów w siatkówce plażowej (sierpień)
  • Grand Prix Puław w siatkówce plażowej (od maja do września)
  • Mistrzostwa Województwa Lubelskiego Amatorów w kolarstwie górskim MTB (wrzesień)
  • Ogólnopolski Turniej Siatkówki Kobiet (listopad)
  • Ogólnopolskie Biegi Uliczno-Przełajowe „Biegi Niepodległości” (listopad)

 

Imprezy kulturalne

 

  • Festiwal Kolęd, konkurs szopek (styczeń)
  • Turniej Tańców Polskich „O Pierścień Księżnej Izabeli” – Mistrzostwa Polski (luty)
  • Turniej Powiatowy Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego (marzec)
  • Festiwal Muzyki Akordeonowej im. Ryszarda Malickiego (marzec)
  • Festiwal Książki (kwiecień)
  • Powiatowy Przegląd Teatrów Dziecięcych i Młodzieżowych (kwiecień)
  • Grand Prix Puław w Tańcach Dyskotekowych (kwiecień)
  • Puławski Turniej Krasomówstwa, Recytacji i Tańców Narodowych „Witaj Majowa Jutrzenko” (kwiecień – maj)
  • Puławski Festiwal Młodych Gitarzystów (maj)
  • Turniej powiatowy Małego Konkursu Recytatorskiego (maj)
  • Ogólnopolskie Puławskie Spotkania Lalkarzy (maj)
  • Dni Puław (maj-czerwiec)
  • Ogólnopolski Festiwal Tańców Lubelskich „GODEL” (czerwiec)
  • Izabeliada (czerwiec)
  • Międzunarodowe Warsztaty Jazzowe (lipiec)
  • Międzynarodowe Warsztaty Muzyki Kameralnej (lipiec-sierpień)
  • Międzynarodowe Warsztaty Muzyki Kameralnej (lipiec-sierpień)
  • Międzynarodowy Plener Malarski (sierpień)
  • Jesienny Konkurs Recytatorski (październik)
  • Przegląd Poezji, Prozy i Pieśni Niepodległościowej „Żeby Polska była Polską...” (listopad)

 

 

 

 

Herb Puław

 

Świątynia Sybilli w zespole pałacowo-parkowym

źródło: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Pu%C5%82awy
 

Brama rzymska w zespole pałacowo-parkowym

źródło: Wikipediahttp://pl.wikipedia.org/wiki/Pu%C5%82awy
 
 
 
 

Tekst udostępniany na licencji GNU Free Documentation License.

Żródło: Wikipedia , Autorzy tekstu

 

   
   
   
   

Puławy - przykładowe kwatery i noclegi

Komentarze

@net@005  data wpisu:  2010-05-23 12:39:21
Przydało mi się. Na historii na pewno będzie szóstka, ale nie radzilabym wszystkiego przepisywać, bo pani by sie zorientowała. xD

Dodaj komentarz


Treść:
Podpis:
Kod weryfikacyjny: CAPTCHA

Przepisz powyższy kod:

Przewodnik turystyczny - REGIONY

Przewodnik turystyczny - MIASTA i MIEJSCOWOŚCI

Prezentowane na łamach serwisu kwatery i proponowane w nich noclegi nie są ofertą w rozumieniu przepisów prawa. E-wyjazd.pl nie ponosi odpowiedzialności za szczegóły oferty deklarowane przez poszczególne obiekty.
Lista miejscowości Lista typów Tworzenie stron internetowych